Nguyên nhân sâu xa

Sau cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914 – 1918), những mâu thuẫn mới về quyền lợi, thị trường và thuộc địa giữa các nước đế quốc lại nảy sinh. Nguyên nhân là do tác động của quy luật phát triển không đồng đều về kinh tế và chính trị giữa các nước tư bản trong thời đại đế quốc chủ nghĩa.

Bạn đang xem: Diễn biến chiến tranh thế giới thứ 2 lịch sử 11

Đặc biệt, việc tổ chức và phân chia thế giới theo trật tự Vecsxai – Oasinhtơn đã không còn phù hợp với tình hình thế giới khi đó nữa. Lúc bấy giờ bắt buộc phải có một cuộc chiến tranh mới giữa các nước đế quốc để tổ chức, phân chia lại thế giới.

Nguyên nhân trực tiếp

Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1933 làm cho những mâu thuẫn giữa các nước đế quốc ngày càng sâu sắc. Điều này dẫn tới việc cầm quyền của chủ nghĩa phát xít ở Đức, Italia, Nhật Bản với ý đồ gây chiến tranh để phân chia lại thế giới.

Thủ phạm gây chiến là phát xít Đức, Italia và Nhật Bản. Thế nhưng, các cường quốc phương Tây lại dung túng, nhượng bộ, tạo điều kiện cho phát xít gây ra cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai.

Lúc này giữa các nước đế quốc dần hình thành nên hai khối đối địch nhau: khối Anh – Pháp – Mỹ và khối Đức – Italia – Nhật Bản. Hai khối đế quốc này mâu thuẫn với nhau gay gắt về vấn đề thị trường, thuộc địa. Nhưng cả hai đều coi Liên Xô là kẻ thù chung và muốn tiêu diệt.Theo đó, khối Anh – Pháp – Mỹ đã thực hiện đường lối thỏa hiệp, nhượng bộ để khối phát xít Đức – Italia – Nhật Bản chĩa mũi nhọn chiến tranh về phía Liên Xô. Với chính sách này, sau khi thực hiện sát nhập nước Áo vào Đức, Hitler đã chiếm luôn Tiệp Khắc vào tháng 3/1939.Tuy nhiên, từng đó là chưa đủ sức mạnh để Đức có thể tấn công Liên Xô. Cho nên, Hitler đã quyết định tấn công các nước Châu Âu trước.2. Tính chất của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai

Tính chất của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai:

Giai đoạn 1939 – 1941 (trước khi Liên Xô tham chiến): là cuộc chiến tranh đế quốc xâm lược phi nghĩa. Sự bành trướng của phát xít Đức ở châu Âu đã chà đạp nghiêm trọng lên quyền độc lập tự chủ thiêng liêng của các dân tộc, khiến hàng triệu người dân vô tội thiệt mạng.Giai đoạn 1941 – 1945 (sau khi Liên Xô tham chiến): là cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ hòa bình thế giới do các cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh đi đầu.3. Diễn biến cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai

Chiến tranh thế giới thứ hai diễn ra với hai giai đoạn. Trong đó, nổi bật nhất là hoạt động chiến tranh tiến hành giữa hai phe:

– Phe phát xít: Đức – Ý – Nhật.

– Phe đồng minh: Anh – Liên Xô – Mỹ.

Trong đó, Đức thực hiện chủ lực tấn công trên chiến trường Châu Âu. Ý thực hiện châm ngòi chiến tranh tại chiến trường Bắc phi. Tại chiến trường Châu Á – Thái Bình Dương là sự tấn công của phát xít Nhật.

3.1. Giai đoạn 1: Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ và lan rộng ở Châu âu (từ tháng 09/1939 đến tháng 06/1941):

Các nước phát xít thực hiện châm ngòi cho cuộc chiến tranh, làm ảnh hưởng đến quyền lợi trực tiếp của phe đồng minh.

Tại chiến trường châu Âu:

– Ngày 1/9, Đức chiếm được Ba Lan, hai nước Anh và Pháp tuyên chiến với Đức. Tuy nhiên, ngày 06/10, Đức vẫn chiếm đóng hoàn toàn được Ba Lan.

– Tháng 4/1940, Đức đưa quân vào Bắc Âu, chiếm được Đan Mạch.

– Chỉ sau hơn một năm, Đức đã chiếm được 11 quốc gia châu Âu và sẵn sàng tấn công Liên Xô.

– Tháng 6/1941, Đức phá bỏ hiệp định không xâm lược Barbarossa để tấn công Liên Xô. Hồng quân Liên Xô đã giành chiến thắng và đẩy lùi được quân Đức.

Tại chiến trường Bắc Phi:

Diễn ra cuộc chiến cam go, đầy khốc liệt giữa Anh, Pháp (lực lượng tự do) với Đức, Ý và Pháp (quân Vichy).

– T8/1940, thuộc địa của Anh là Somalia và Ai Cập bị Ý tấn công nhưng không dành được.

Tại chiến trường châu Á – Thái Bình Dương:

Quân đội Nhật Bản hoành hành và bành trướng xâm lược ở Châu Á. Phần lớn các cuộc chiến được thực hiện ở gần biển hay trên biển.

– Thái Lan, Malaysia, Hồng Kong, Singapore… bị Nhật chiếm đóng.

– Mỹ La Tinh, Hà Lan, Úc, Anh và thuộc địa của Anh cùng Mỹ tuyên chiến.

– Đức và Ý công bố đối đầu và chiến đầu với Mỹ.

– Chiến tranh thế giới thứ 2 chính thức lan rộng trên phạm vi toàn thế giới.

Kết quả kết thúc giai đoạn 1: Cách mạng tháng 10 Nga thành công kéo Đức khỏi thời kỳ đỉnh cao. Quân Đồng Minh đang dồn lực để phản kích quân Nhật.

3.2. Giai đoạn 2: Chiến tranh lan rộng khắp thế giới (từ tháng 06/1941 đến tháng 11/1942):

Tại chiến trường châu Âu:

– Tháng 5/1943, phe Đồng Minh tấn công Ý.

– Tháng 9/1943, quân Đức chiếm lại một phần nước Ý.

– Trong khi đó, cuộc chiến Đức- Liên Xô vẫn diễn ra, quân Đức chịu thế bị động.

– Hồng quân Liên Xô trên đà thắng lợi, thực hiện giải phóng Áo, Na uy, Hungary và Tiệp Khắc.

Tại chiến trường Bắc Phi:

– Tháng 11/1942, hồng quân Liên Xô mở thêm một chiến trường thứ hai tại Bắc Phi. Phát xít Đức đứng trong tình thế chịu sức ép nặng nề.

– Quân đội và vũ khí của quân Đức được điều động đến mặt trận Liên xô. Đức không còn khả năng chống cự.

– Tháng 5/1943, phát xít bị đẩy toàn bộ ra khỏi lãnh thổ châu Phi.

Tại chiến trường châu Á – Thái Bình Dương:

Chiến tranh thế giới thứ 2 xảy ra trên cả đất liền và biển.

– Quân Đồng Minh (Anh, Trung Quốc, Ấn Độ) đụng độ quân đội Nhật trên đất liền. Trong khi trên biển, liên quân Đồng Minh bảo vệ Úc cùng các quốc gia lân cận khi giành giật với Nhật từng hòn đảo.

– Ngày 7 tháng 8, phe Đồng Minh phản công bằng chiến dịch Guadalcanal. Quân Nhật bị đánh bại, bị tổn thất nghiêm trọng.

– Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính và lật đổ chế độ Pháp ở Đông Dương (các nước Việt Nam, Lào và Campuchia). Phe Đồng Minh giành lại được Myanmar.

– Ngày 20 tháng 10 năm 1944, Philippines được quân Đồng Minh tiếp cận và thực hiện giải cứu nhưng không thành công. Quốc gia này chỉ được giải phóng khi cuộc chiến tranh này kết thúc hoàn toàn.

– Phe Đồng Minh thừa thắng trước quân đội Nhật, quyết định tiến đánh và chiếm được đảo Okinawa và Iwo Jima.

– Tháng 6 năm 1944, Quân đồng minh thực hiện nhiều đợt ném bóm lẻ tẻ vào lãnh thổ Nhật. Gây ra một loạt các thiệt hại vô cùng nặng nề.

– Ngày 6 tháng 8 năm 1945, Mỹ sử dụng vũ khí hạt nhân và lấy Nhật Bản làm con mồi. Quả bom nguyên tử Little boy được ném xuống thành phố Hirosima giết chết hơn 90.000 người. Đây được xem là sự bùng nổ của thế chiến đẫm máu trên lãnh thổ Nhật.

– Ngày 9 tháng 8 năm 1945, ngay sau lần ném bom thứ nhất, quả bom thứ hai được ném xuống thành phố Nagasaki làm chết hơn 70.000 người. Hai quả bom nguyên tử này gần như san bằng thành phố. Điều đó gần như làm san bằng hai thành phố của Nhật bản. Để lại các tổn thất, mất mát và dư âm còn đến ngày nay.

– Ngày 8 tháng 8, Liên Xô chính thức đối đầu với Nhật.

– Ngày 28 tháng 8, hồng quân Liên Xô giành được thắng lợi.

– Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Nhật Bản kí văn kiện đầu hàng Đồng Minh, sau khi liên tiếp bị hai cường quốc đối đầu. Đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của phe Trục trong Thế chiến thứ 2. Các quốc gia châm ngòi cho thế chiến ở phe phát xít hoàn toàn bị đánh bại và đẩy lùi. Cũng như chịu các tổn thất do tấn công từ chiến tranh vô cùng nặng nề.

Cuộc chiến tranh thế giới thứ 2 kéo dài 6 năm đã chính thức kết thúc.

4. Kết cục của Chiến tranh thế giới thứ hai

Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của phát xít Đức, Italia, Nhật Bản. Thắng lợi vĩ đại thuộc về các dân tộc trên thế giới đã kiên cường đấu tranh chống lại chủ nghĩa phát xít tàn bạo. Trong đó, các cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh là lực lượng trụ cột, giữ vai trò quyết định trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít.

Với sự thất bại này, Nhật bị Mỹ chiếm đóng. Liên Xô chiếm đóng các nước khu vực Đông Âu. Nước Ý vẫn giữ được độc lập và hòa bình nhờ vào hai năm cuối của cuộc chiến quyết định theo phe Đồng Minh. Đức bị chia thành Tây Đức và Đông Đức.

Ở các chương trước, chúng ta đã lần lượt tìm hiểu về cách mạng tháng 10 Nga và công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô (1921 -1941),về các nước tư bản chủ nghĩa và tình hình các nước Châu Á giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 -1939). Tất thảy các sự kiện chúng ta đã tìm hiểu đều có mối liên quan mật thiết với sự kiện lớn mà chúng ta sẽ học trong bài học: “cuộc chiến tranh thế giới thứ II (1939 -1945)” lịch sử lớp 11.


*

A.Kiến thức trọng tâm

I.Con đường dẫn đến chiến tranh

1.Cácnướcphátxítđẩy mạnhchínhsáchxâm lược (1931-1937)

Đầu những năm 30, các nước Đức, Italia, Nhật Bản liênkết với nhauthànhlậpkhốiliênminh phát xít.1931-1937, khối phát xít đẩy mạnh chính sách bành trướng xâm lược.Nhật chiếm vùng Đông Bắc rồi mở rộng chiến tranh xâm lược trên toàn lãnh thổ Trung Quốc.Italia xâm lược Ê -ti-ôpia (1935),cùngvới Đức tham chiến ở Tây Ban nha (1936-1939).Đức công khai xoá bỏ hoà ước Véc xai, âmmưu thànhlập một nước "Đại Đức" ở châu Âu...Thái độ của các nước lớn:Liênxô:kiênquyết chống chủ nghĩa phát xít, chủ trương liên kếtvớicác nước
Anh,Phápđể chống phát xít và nguy cơ chiến tranh.Mỹ, Anh, Pháp: không liên kết chặt chẽ với Liên Xô để chống phátxít, tráilại còn thực hiện chính sách nhượng bộ phát xít hòng đẩy phát xít tấn công Liên Xô.

2.Từhộinghị
Muy -ních đến chiến tranh thế giới:

a. Hội nghị Muy ních:

Hoàn cảnh triệu tập:3/1938, Đức thôn tính áo. Sau đó, Hít le gây ra vụ xuy -đét nhằm thôn tính Tiệp Khắc.Liên
Xôkiênquyếtgiúp Tiệp Khắc chống xâm lược.Anh -Pháptiếp tụcthoả hiệp,yêucầuchínhphủ
Tiệp Khắc nhượng bộ ĐứcNội dung:Anh-Pháp ký hiệp định trao vùngxuy -đét của Tiệp Khắc cho Đức. Đổi lại, Đức cam kết chấm dứt mọi cuộc thôn tính ở Châu Âu.ý nghĩa:Hội nghị Muy nich là đỉnh caocủachínhsáchdungtúng, nhượng bộ phát xít của Mỹ -Anh -Pháp.Thể hiện âm mưu thống nhất của chủ nghĩa đế quốc (kể cả Anh -Pháp -Mỹ và Đức -Italia -Nhật Bản) trongviệc tiêu diệt Liên Xô.

b. Sau khi hội nghị Muy nich:

=> Như vậy, Đức đãphản bội lại hiệpđịnh
Muynich,thựchiện mưu đồ thôn tính Châu Âu trước rồi mớidốctoànlựcđánh
Liên Xô.

II.Chiến tranh thế giới thứ hai bùngnổ vàlanrộng ở châu âu (từtháng9/1939đếntháng 6/1941)

Thời gian

Chiến sự

Kết quả

Đức tấn công Ba Lan

Ba Lan bị Đức thôn tính.

Từ tháng 9/1939 đến tháng 4/1940.

“Chiến tranh kì quặc”

Tạo điều kiện để phát xít Đức phát triển mạnh lực lượng.

Từ tháng 4/1940 đến tháng 9/1940

Đức tấn công Bắc Âu và Tây Âu.

-Đan Mạch, Nauy, Bỉ, Hà Lan, Luc -xăm -Bua bị Đức thôn tính. Pháp đầu hàng Đức. Kế hoạch tấn công nước Anh không thực hiện được.

Từ tháng 10/1940 đến tháng 6/1941.

Đức tấn công Đông và Nam Âu

Rlumani, Hunggari, Bungari, Nam Tư, Hi Lạp bị thôn tính.

III. Chiến tranh lan rộng khắp thế giới (từ tháng 6-1941 đến tháng 11-1942)

1. Phát xít Đức tấn công Liên Xô.Chiến sự ở Bắc Phi

2. Chiến tranh Thái Bình Dương bùng nổ

3. Khối đồng minh chống phát xít hình thành.

Xôtham chiến vàsự ra đời của khối Đồng minhchống phát xít làmchotính chất của CTTG IIthay đổi, trở thành một cuộc chiến tranh chống chủnghĩaphátxít,bảovệhòa bình nhân loại.

IV.Quân đồng minh chuyển sang phản công. Chiến tranh thế giới thứ II kết thúc (từ tháng 11/1942 đến tháng 9/1945)

1. Quân đồng minh phản công (từtháng 11/1942đếntháng 6/1944).

Xem thêm: Kiểm tra hàng chuyển phát nhanh viettel post, tra cứu hành trình đơn hàng

ở mặt trận Xô-Đức:Từ11/1942đến2/1943, Hồngquân
Liên
Xôphảncông, tiêudiệt vàbắt sống toànbộ đạo quân tinhnhuệ gồm 33 vạn người của phát xít Đức ở Xtalingrat.ý nghĩa: Đánh dấu bước ngoặt của chiến tranh thế giới, buộc quân Đức phải chuyển từ tấn công sang phòng ngự, mở ra thời kỳ Liên Xô và phe Đồng minh chuyển sang tổng tấn công đồng loạt trên các mặt trận.Cuối tháng 8/1943, Hồng quân bẻ gãy cuộc phản công của Đức tại vòng cung Cuôcxcơ, đánh tan 50 vạn quân Đức.6/1944, phần lớn lãnh thổ Liên Xô được giải phóng.ở mặt trận Bắc phi: Từ tháng 3 đến tháng 5/1943, liênquân
Mỹ -Anh phảncôngquétsạchquân Đức-Italiakhỏi Châu phi. Chiến sự ở Châu phi chấm dứt.ở Italia: 7/1943 đến 5/1945, liên quân Mỹ -Anh tấn công truy kích quân phát xít, làm cho chủ nghĩa phát xít Italia bị sụp đổ, phát xít Đức phải khuất phục.ở Thái Bình Dương: Sau chiến thắng quân Nhật trong trận Gua-đan-ca-nan (1/1943) Mỹ chuyển sang phản công đánh chiếm các đảo ở Thái Bình Dương.

2. Phát xít Đức bị tiêu diệt, Nhật Bản đầu hàng, chiến tranh kết thúc

a. Phát xít Đức bị tiêu diệt

b. Nhật Bản đầu hàng. Chiến tranh kết thúc