Giả kim thuật (alchemy) là phương pháp biến đổi các kim loại thường như chì, thủy ngân… thành vàng. Giả kim thuật đã có lịch sử hàng mấy nghìn năm. Nó là tiền thân của môn hóa học cận đại và có ảnh hưởng sâu sắc đến khoa học kỹ thuật thời cổ cũng như đời sống loài người.

Bạn đang xem: Giả kim thuật là gì


*
Vàng ( Ảnh : Internet )

Theo khoa học phương Tây

Ý tưởng này đã có từ hàng nghìn năm trước, dựa trên quan điểm của nhà triết học Hi Lạp cổ đại Aritstote về việc có thể chuyển hóa được chất này thành một chất khác, kim loại này thành kim loại khác.

Hình thức sơ khai của giả kim thuật là tạo ra những hợp kim có màu sắc giống vàng như trộn đồng đỏ vào thiếc màu trắng thành hợp kim đồng – thiếc có màu giống vàng. Tuy nhiên, đây chỉ là vàng “giả” có thể được phát hiện ra bằng nhiều cách khác nhau.


Các nhà giả kim thuật Ả Rập không tiếp thu một cách đơn thuần thuyết Aristotle mà diễn giải theo ý họ và bổ sung các lý thuyết mới.
*
Thủy Ngân ( Ảnh : Internet )
Họ cho rằng các kim loại trong thiên nhiên đều có nguồn gốc ban đầu là lưu huỳnh và thủy ngân vì thủy ngân có khả năng hòa tan các kim loại khác, kể cả vàng và đặc quánh lại tạo thành hỗn hống, trong khi lưu huỳnh kết hợp với chì và thiếc nó sẽ làm các kim loại đó sáng như bạc, kết hợp với đồng và sắt sẽ cho các kim lại đó màu sắc và ánh kim của vàng.

*


Các nhà giả kim thuật Ả Rập cho rằng muốn điều chế vàng và bạc từ kim loại thường thì cần một tỉ lệ kết hợp hợp lý giữa thủy ngân và lưu huỳnh. Từ đó hàng loạt cách điều chế vàng đã ra đời, nhưng đều thất bại vì lý thuyết cơ sở của chúng hoàn toàn sai lầm.

Thuật giả kim không phải là mơ mộng hão huyền. Các khoa học gia thời Trung Quốc cổ đại đã sở hữu kiến thức về thuật giả kim rồi. Khi nói đến những thành tựu khoa học và phát triển ở Trung Quốc cổ đại, thuật giả kim sẽ được đặt trong chương đầu tiên của cuốn sách lịch sử hóa học. Theo quan niệm của Đạo giáo Trung Quốc cổ đại về việc luyện ‘đan’ (một cụm năng lượng trong cơ thể người tu luyện, được thu thập từ các không gian khác) trong lò, một khi đan được hình thành, nó có khả năng thay đổi bất kỳ chất hữu hình nào thành vàng và bạc.

Đan cũng có thể chuyển hóa cơ thể vật chất này và các cơ thể ở không gian khác, từ đó đưa người tu luyện đột phá thời gian, không gian cũng như cơ thể con người và tiến nhập vào những tầng thứ tu luyện cao hơn. Vì vậy, ‘luyện đan’ thực chất chính là giả kim thuật.

*
Lò luyện đan ( Ảnh : Internet )

Nhận thức cơ bản về vật chất trong thời Trung Quốc cổ đại chính là “thuyết Ngũ hành”. Người Trung Quốc thuở ấy phát hiện rằng Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, và Thổ cấu thành nên tất cả các vật chất trong vũ trụ này. Nhận thức này về vật chất thực ra bắt đầu từ khi nào? Không có sử sách nào có thể trả lời được câu hỏi này vì thuyết Ngũ hành dường như đồng thời tồn tại với văn hóa Trung Hoa. Thậm chí có thể nói nó là một trong các nền tảng của văn hóa Trung Hoa trong một thời kỳ lịch sử lâu dài.


Cơ bản Ngũ hành là gì

Theo cuốn Thượng Thư chương “Hồng Phạm”, Ngũ hành chính là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Thượng Thư còn gọi là Thư Kinh, hay Sử Thư. Nó là một trong sáu cuốn cổ thư do Khổng Tử biên soạn và bình chú. Nó là tuyển tập văn hiến chính trị của Trung Quốc từ triều đại Hoàng Đế (một vị vua huyền thoại trị vì Trung Quốc nguyên thủy) cách đây khoảng 5000 năm. Nói cách khác, người Trung Quốc đã phát triển nhận thức về Ngũ hành thậm chí còn trước cả sự hình thành chữ Hán. Có cả bằng chứng về kiến thức Ngũ hành trong cuốn Quốc Ngữ, từ triều Châu: “Sự kết hợp của Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ cấu thành nên vạn vật trên thế gian.” Những ghi chép này chứng tỏ thuyết Ngũ hành là nền tảng của khoa học Trung Quốc cổ đại, tương tự như học thuyết cho rằng nguyên tử và phân tử là nền tảng của những phát minh khoa học hiện đại về vũ trụ và vật chất.

*

Ngũ hành ( Ảnh : Internet )

Nhận thức của người xưa về Ngũ Hành

Thậm chí người Trung Quốc xưa còn có cả những nhận thức về vật chất vi tế hơn cả Ngũ hành: “thuyết Âm Dương”. Khổng Tử giảng rằng: “Nhất Âm, nhất Dương là Đạo” (chương “Hệ Từ Truyện”, Chuyển Thư Kinh). Ông cũng nói: “Cương, Nhu tương tác thì sẽ tạo nên thay đổi.” Lão Tử nói: “Đạo sinh Nhất, Nhất sinh Nhị, Nhị sinh Tam, Tam sinh vạn vật. Vạn vật cõng Âm ôm Dương” (chương 42, Đạo Đức Kinh). Những lời này rõ ràng thuộc phạm trù vật lý cao năng lượng hiện đại. Lão Tử không chỉ bàn về các lạp tử cơ bản vi quan, mà còn giảng về nguyên lý cấu thành nên vật chất. Do đó, vạn sự vạn vật do Ngũ hành tạo nên đều có cả đặc tính Âm và Dương và cả Ngũ hành.


*

Cấu trúc nguyên tử ( Ảnh nguồn Internet )

Trên cơ điểm đó, khi trình tự sắp xếp của các hạt nhân, electron thay đổi thì hoàn toàn có thể tái tổ hợp ra một nguyên tố mới, biến Nhôm thành Vàng, Sắt thành Vàng…

Những ví dụ thực tiễn 

Thực ra rất nhiều thực nghiệm khoa học hiện đại đã phát hiện nhiều sinh vật có loại siêu năng lực tương tự giả kim thuật này, ví như, cho gà mẹ ăn thức ăn không chứa Canxi, vẫn có thể đẻ ra trứng mà vỏ trứng có chứa Canxi. Cây non nảy mầm trong nước cất, có chứa các nguyên tố Kali, Phốt-pho, Magiê, Canxi, Lưu huỳnh nhiều hơn so với hàm lượng vốn có trong hạt đó, thực nghiệm chỉ ra vốn dĩ sinh vật đã tồn tại năng lực ‘tái cấu trúc nguyên tố’. Từ những hiện tượng này mà xét, các nhà khoa học Trung Quốc cổ đại rất có thể đã nắm được cái lý biến hóa cao thâm hơn của vũ trụ, thuật biến đá hóa vàng hiển nhiên đã vượt qua nhận thức ở tầng vật chất bề mặt này, họ đã chân chính tìm ra sức mạnh của sinh mệnh.

Thuật giả kim (alchemy) là các phương pháp nhằm biến đổi một số kim loại cơ bản và rẻ tiền (ví dụ như chì) thành các kim loại quý (ví dụ như vàng); hoặc là thuốc trường sinh bất tử, thuốc chữa bách bệnh… Thuật giả kim là tiền thân của hóa học cận đại và có ảnh hưởng rất lớn đến khoa học kỹ thuật thời cổ cũng như cuộc sống của con người.


Thuật giả kim theo góc nhìn của phương Tây

Ý tưởng về việc biến một chất này thành một chất khác, một kim loại này thành một kim loại khác đã có từ hàng nghìn năm trước; dựa trên quan điểm của nhà triết học Hy Lạp cổ đại Aristoteles.

Ban đầu người ta tạo ra những kim loại có màu sắc giống như vàng bằng cách trộn đồng đỏ vào thiếc màu trắng; tạo ra hợp kim đồng-thiếc có màu gần giống như màu vàng. Tuy nhiên, đây rõ ràng là vàng ‘giả’ và sẽ dễ dàng được phát hiện bằng nhiều cách khác nhau.

Các nhà giả kim thuật của Ả Rập lại cho rằng kim loại trong thiên nhiên đều có nguồn gốc từ lưu huỳnh và thủy ngân. Vì thủy ngân có thể hòa tan các kim loại khác, kể cả vàng; và tạo thành một hỗn hợp đặc quánh.

Trong khi đó, nếu kết hợp lưu huỳnh với chì và thiếc nó sẽ tạo ra hợp kim sáng như bạc. Nếu kết hợp lưu huỳnh với đồng và sắt thì sẽ cho ra một hợp kim có màu sắc như là vàng.

Các nhà giả kim thuật Ả Rập cho rằng, nếu muốn điều chế vàng và bạc từ kim loại thường thì cần một tỉ lệ nhất định giữa thủy ngân và lưu huỳnh. Tuy nhiên họ đã không thành công; đơn giản là vì lý thuyết cơ sở của họ đã sai lầm hoàn toàn.


*
Thuật giả kim ngày xưa thất bại vì đã sai về mặt lý thuyết cơ bản (ảnh Adobe Stock)

Khoa học hiện đại đã có một vài bước tiến trong giả kim thuật

Khoa học hiện đại ngày nay đã phát hiện ra các vật chất thông thường đều được tạo thành từ phân tử, nguyên tử, electron, proton, hạt quark, neutrino… Và tin rằng càng về sau này người ta sẽ lại còn tìm được những hạt còn nhỏ hơn nữa.

Về cơ bản thì khoa học ngày nay cũng đã có thể làm một số việc giống như mong muốn của thuật giả kim ngày xưa. Ví dụ như ngày nay người ta đã có thể tạo ra được kim cương nhân tạo. Bởi vì các nhà khoa học phát hiện ra thành phần cấu tạo của kim cương là từ các nguyên tử Cacbon nhưng được sắp xếp theo một cấu trúc đặc biệt bền vững.


*
(ảnh Wiki)

Kim cương nhân tạo thường được tạo ra bằng 2 phương pháp là phương pháp cao áp cao nhiệt HPHT và phương pháp bốc hơi lắng tụ hóa học CVD. Nó dùng nhiệt độ cao áp suất cao hoặc là một tia nhiệt Plasma để thay đổi cấu trúc của phân tử; từ đó tạo ra kim cương nhân tạo. Khoa học hiện đại giải thích rằng, muốn thay đổi cấu trúc của phân tử hay nguyên tử thì phải tạo ra một môi trường đặc định, trong một hoàn cảnh đặc thù.

Có nhiều điều khoa học vẫn chưa thể lý giải

Tuy nhiên, người ta lại phát hiện ra có nhiều sinh vật dường như ẩn chứa trong mình siêu năng lực như là thuật giả kim. Ví dụ như cho gà mẹ ăn thức ăn không chứa canxi; nhưng gà mẹ vẫn có thể đẻ ra trứng mà vỏ trứng có chứa Canxi. Hay như cây con nảy mầm trong nước cất; nhưng lại chứa Kali, Phốt-pho, Magie, Canxi, Lưu huỳnh nhiều hơn hàm lượng vốn có trong hạt đó. Điều này chứng tỏ sinh vật tồn tại khả năng ‘tái cấu trúc nguyên tố’. Vậy phải chăng con người cũng tồn tại khả năng đó?

Thuật giả kim theo góc nhìn của phương Đông

Khoa học hiện đại cho rằng nguyên tử và phân tử là nền tảng của những phát minh về vũ trụ và vật chất. Vậy thời xưa người ta quan niệm về vật chất như thế nào? Chính là học thuyết về ngũ hành. Người Trung Quốc xưa cho rằng Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ cấu thành nên tất cả các vật chất trong vũ trụ này.


*
Ngũ hành cấu thành nên vạn vật trong vũ trụ (ảnh Chánh Kiến)

Hoặc như trong “Đạo Đức Kinh”, Lão Tử dường như còn nói đến vật lý cao năng lượng: “Đạo sinh Nhất; Nhất sinh Nhị; Nhị sinh Tam; Tam sinh vạn vật. Vạn vật cõng Âm và ôm Dương”.

“Vạn vật cõng Âm và ôm Dương” chính là thể hiện cấu trúc của nguyên tử: Electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân nguyên tử. Bên trong hạt nhân nguyên tử có chứa proton mang điện tích dương.


*
“Vạn vật cõng Âm và ôm Dương” chính là thể hiện cấu trúc của nguyên tử (ảnh
Chánh Kiến)

Vậy thời xưa ở Trung Quốc có thuật giả kim không? Câu trả lời là có, nó chính là thuật luyện đan. Theo quan niệm của Đạo giáo về luyện ‘đan’ (một cụm năng lượng trong cơ thể con người được thu thập từ không gian khác) trong lò, một khi đan được hình thành, nó có thể thay đổi bất kỳ chất hữu hình nào thành vàng và bạc.

Thậm chí đan có thể chuyển hóa cơ thể vật chất con người. Từ đó giúp con người đột phá không gian và thời gian, tiến nhập vào các tầng thứ cao hơn trong tu luyện. 

Những ai sẽ được truyền bí kíp luyện đan?

Theo các ghi chép cổ, thuật giả kim được ghi nhận từ thời Hoàng Đế và Lão Tử. Truyền thuyết kể rằng, Hoàng Đế được ban tặng chín viên đan làm quà khi đến thăm Thái Quốc. Sau khi một người nuốt một viên đan, tay của người đó trở nên đỏ như viên đan ấy. Khi người đó rửa tay trên dòng sông thì dòng sông cũng chuyển sang màu đỏ. Về sau Hoàng Đế biết được các bí kíp của thuật giả kim và cũng lập lò luyện đan. Hoàng Đế đã cưỡi rồng bay về trời sau khi tất cả các đan được luyện thành.

Nhưng có một điểm khác biệt cơ bản với khoa học hiện đại; đó là thời xưa những người được truyền thụ bí kíp luyện đan, hay thuật giả kim, chỉ đá hóa vàng, thì đều là những người có ngộ tính cao, tâm tính rất tốt. Điều này là để tránh họ sẽ dùng nó vào việc xấu.

Chuyện kể rằng, Chung Ly Quyền là sư phụ của Lã Động Tân; cả 2 đều thuộc về Bát Tiên trong truyền thuyết của Trung Quốc. Có một lần Chung Ly Quyền dạy cho Lã Động Tân phép điểm đá hóa bạc, điểm sắt thành vàng. Động Tân vội hỏi: “Thưa Sư phụ, những vàng bạc được biến ra này có thể tồn tại mãi mãi và không trở về nguyên chất hay không?”


*
Chỉ những người có tâm tính cao mới được truyền thụ bí kíp luyện đan (ảnh Tinh Hoa)

Thắc mắc của đệ tử đã thể hiện cảnh giới tâm tính

Chung Ly Quyền nói: “Đại khái cũng được 500 năm. 500 năm sau thì nó sẽ trở về nguyên chất”.

Xem thêm:

Động Tân nghe vậy thì nói ngay: “Nếu vậy đệ tử không dùng phép này đâu. Đệ tử không muốn gây hại cho người của 500 năm sau”.

Chung Ly Quyền nghe vậy gật đầu khen ngợi: “Điều đó ngay cả ta cũng không nghĩ tới. Ta chỉ thấy học được phép này rồi thì có phương tiện để cứu giúp những người cùng khổ; cũng coi như là một thiện quả lớn; một tâm thuật rất tốt. Đâu có ai để ý xem 500 năm sau số vàng này sẽ biến lại trở thành sắt đá. Không những ta, mà rất nhiều vị thần tiên cũng chưa nghĩ tới điều này; không ngờ lại được một kẻ sơ học như ngươi điểm tỉnh…”

Thuật giả kim của khoa học hiện đại bị giới hạn cũng là vì không xét tới yếu tố tinh thần, chỉ coi trọng vật chất; khiến ai cũng có thể học được, không phân biệt tốt xấu. Thử hỏi nếu ai cũng có thể tạo ra vàng bạc một cách dễ dàng thì xã hội chẳng phải sẽ đảo lộn hết hay sao?